De sfeer in de supermarkt is niet meer als van voor de feestdagen. Gelaten schuifelen de mensen in de rij voor de kassa. De caissière was vandaag liever niet gekomen. Het is de eerste echte werkdag na de vakantie. De kinderen gaan weer naar school en onze levens vallen daarmee helemaal terug in het oude patroon. Het verlangen naar de gezelligheid van de feestdagen is met de kerstballen opgeborgen voor volgend jaar. De winter doet aan als het grote ‘niets’; het duurt nog wel even voordat we weer kunnen vooruitkijken naar iets beters. Het jakkeren op het ritme van half negen tot vijf is voor nu het enige.

Ik heb het met enige ontzetting bekeken: studenten die van en naar de faculteit fietsen, bussen vol met starende gezichten en een colonne van mensen die in de rij staan voor het rode verkeerslicht op weg naar huis. Allemaal volgens vast patroon. Vandaag, morgen, volgende week. Dat is het ritme van ons leven. Wij prefereren een strakke planning boven het onverwachte. Daardoor komen we dan ook iedere dag op hetzelfde moment op dezelfde plek. We schuifelen verwarmde gebouwen binnen om half negen, gaan lunchen om half één en we staan om vijf uur buiten zodat we nog wat tijd overhouden voor ‘leuke’ dingen.

Dit is het hedendaagse leven van de ‘gewone man’, van mensen die verlangen naar een mate van voorspelbaarheid en geborgenheid. Een feestje is prima, maar dan wel passend binnen het kader. De gewone man was vroeger een arbeider op het land, die op zondag na de zegen van God een vrij dagje mocht doorbrengen. Het leven was in die tijd sowieso maar een tussenstation. Tegenwoordig zijn de kantoorgebouwen onze werkplek. We leveren er diensten die andere werknemers weer van ons afnemen. En als we gewoon ons best doen, dan blijft er nog wat over om een Ipad te kunnen aanschaffen. Is die Ipad nu het doel waar we voor werken?

In een documentaire over de opkomst van Hitler (National Geographic Channel / Apocalypse: the rise of Hitler) werd gesteld dat Hermann Göring maar moeilijk zijn weg kon vinden als burger na de eerste wereldoorlog en om die reden aansluiting zocht bij een beweging als de NSDAP. Iets dergelijks werd onlangs geschreven in de Financial Times, waar werd gesteld dat de Libische rebellen hun wapens niet wilden inleveren omdat een terugkeer in de burgermaatschappij als niet aantrekkelijk werd ervaren. Een soortgelijke ‘ontsnapping’ wordt geportretteerd in de film Das Leben der Anderen, waar de oberserverende Stasi agent zijn nietige bestaan, met gevaar voor eigen leven, inkleurt door een rebellerende schrijver te ontzien.

Het zijn de oorlogen, strijd, feesten, het mooie en het lelijke dat ons leven invulling geeft. Zelfs voor mensen die in 1945 niet leefden, staat 5 mei 1945 als een vreugdevolle dag in het geheugen, terwijl voor de meesten 13 december 2011 niet meer terug te halen is. Toch kunnen mensen blijkbaar niet anders dan op 9 januari 2012 om vijf uur in de fietsfile te gaan staan. Het verdient een mate van respect dat deze dagelijkse, discipline wordt opgebracht. Immers, bij ziekte, zijn we blij dat de ambulance voorrijdt en er een dokter naar ons kijkt. Ook is het prettig dat de supermarkt overdag bemand is en de vakken gevuld zijn.

Toch heeft het ook iets triests, die kleine investeringen. Het lijkt de jeux uit het leven te halen. Eerst verliet God ons, waardoor ons tussenstation een eindstation werd. Vervolgens zijn we steeds verder in het web van koop en verkoop verstrikt geraakt. Jij mijn toewijding, ik een bedrag en een Ipad met kerstmis. Ieder jaar een beetje meer toewijding, en ieder jaar een beetje meer geld en een ander speeltje onder de boom. En zo trekt het leven aan ons voorbij zonder dat er iets noemenswaardigs gebeurt. We lijken in afwachting van lijden en schaarste. Van pijn die ons uit een trance haalt en ons weer laat liefhebben in plaats van alleen te hebben.