Het coronavirus-experiment der onwetenden

17 maart 2020 | Nieuwsanalyse – Leiderschap is niet de ene week lacherig doen over het niet schudden van handen en de volgende de voortijdige dood van duizenden aankondigen.

In Nederland zullen potentieel meer mensen aan het coronavirus sterven dan in China. Op het moment van schrijven (17 maart) zijn er in China zo’n 82.000 besmettingen geregistreerd, waarvan zo’n 3200 tot de dood hebben geleid (cijfers 13 maart).

Als 50% van de Nederlandse bevolking besmet raakt voordat er een medicijn/vaccin voor het virus is en het sterftepercentage in Nederland bij het coronavirus 2% hoger ligt dan bij een normale griep/verkoudheid, dan zullen er 17 miljoen mensen x 50% = 8,5 miljoen x 2% = 170.000 mensen extra sterven, omdat we a.) al geen voorzorgsmaatregelen hadden getroffen (zoals in landen als Hong Kong en Taiwan), b.) we juist expliciet kiezen voor het geregisseerd onderdompelen in het virus en c.) we er ook voor gekozen hebben om ons niet drastisch af en op te sluiten en onze economische/maatschappelijke belangen te laten meewegen. B. en c. zijn ethische afwegingen die in de politieke arena thuishoren, niet bij technocraten. Temeer omdat zonder publiek eigenaarschap het maatschappelijk draagvlak voor ‘onderdompelen’ snel verdwenen zal zijn als de werkelijkheid zich (anders) presenteert (zie hoe dat ging met de scholen die open moesten blijven, maar uiteindelijk toch sloten).

Edit 17 maart 19:40: iemand wees erop dat het daadwerkelijke sterftepercentage lager zal uitvallen, omdat lang niet alle besmettingen geregistreerd worden en dus die 2-3% die nu elders in de wereld geregistreerd worden over de hele bevolking gezien (veel) lager uitvallen. Daar ben ik het helemaal mee eens. Zie ook mijn opmerking over het sterftepercentage in de laatste zin van de volgende alinea. Feit blijft dat we met groepsimmuniteit zij die ‘niet sterk genoeg zijn’ als nevenschade op de koop toenemen.

Vuur
Ik durf mijn handen er wel voor in het vuur te steken: bij het RIVM, op het ministerie van Volksgezondheid en bij het kabinet ligt er een uitgewerkt scenario/plan, waarin van week tot week en waarschijnlijk van dag tot dag het aantal besmettingen én doden is voorspeld. Dat zullen geen harde cijfers zijn, maar getallen die steeds worden bijgesteld. Op basis van die getallen is berekend hoeveel bedden en hoeveel ventilatoren (om mensen in leven te houden dan wel niet aan de verstikkingsdood te laten sterven) nodig gaan zijn en hoeveel artsen besmet zullen raken en niet inzetbaar zijn. Ook zal er een inschatting zijn gemaakt van het sterftepercentage, dat naar de Nederlandse situatie is omgerekend.

Edit 17 maart 19:43: over groepsimmuniteit gesproken, de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) raadt het af, buiten Nederland heeft alleen het Verenigd Koninkrijk erover gedacht. Alle anderen landen op deze wereld, en sommigen ‘zeer succesvol’, doen aan indammen en het laten uitsterven van het virus. Praktisch gezien betekent dit ook dat als Nederland de komende maanden het virus vrij zou laten rondgaan (en de sterfgevallen mogelijk rap toenemen), Nederlanders sowieso niet naar het buitenland mogen, omdat ze daar geen besmettingshaard willen importeren. Linksom of rechtsom is Nederland zo op slot. Je kunt je dus afvragen waarom we zo bezien het land zelf niet op slot doen, wachten op het vaccin en dan eerst de kwetsbaren vaccineren, alvorens de rest van de bevolking dan of een vaccin krijgt of zich middels groepsimmuniteit vaccineert. Dat zou een internationale aanpak kunnen zijn. En sterfgevallen schelen.

Edit 18 maart 11:52: volgens viroloog Marion Koopmans wordt in de modellen met een aantal sterfgevallen van 40.000 – 80.000 gerekend bij een besmetting van 50-60% van de bevolking. Ik denk dat we bij het grote corona-experiment van het kabinet sowieso moeten uitgaan van die getallen. Wanneer er een andere, meer restrictieve aanpak van de virusuitbraak zou zijn, is niet gezegd dat niet alsnog met dat aantal sterfgevallen rekening moet worden gehouden. Dat is waar de politiek en dus de samenleving het over moeten hebben (waar ik al dagen op hamer!).

Iets soortgelijks zou je mogen verwachten van een ministerie als dat van Economische Zaken, waar een schatting is gemaakt van de potentiële ontwrichting in de samenleving en hoe daar op in te springen. Wat als 50% van de vrachtwagenchauffeurs ziek wordt? Wat als de grens met een voor Nederland belangrijk importland dichtgaat? Hoe voorkom of onderdruk je dan een hamstergolf?

Duimschroeven
Beslissingen neem je vooraf. Controleren doe je ze ook vooraf. Vandaar mijn oproep gisteren aan de Tweede Kamer en media om de duimschroeven aan te draaien. We moeten nu weten en bespreken wat we aan het doen zijn/gaan doen. We hebben er niets aan als we al die doden verder zijn of economisch tot stilstand zijn gekomen en we in september besluiten om daar in 2022 een parlementaire enquête over te houden. Dat heeft toch niets met leiderschap te maken?

Leiderschap is toch dat je vooruitkijkt, dat je een moreel kompas hebt dat je leidt, waar je naar jezelf en naar anderen toe verantwoording over aflegt? Leiderschap is toch niet de ene week lacherig doen over het niet schudden van handen en de volgende week impliciet de voortijdige dood van duizenden Nederlanders aankondigen. Dan heb je toch feitelijk niets anders gedaan dan ahnungslos achter de feiten aangelopen. Heeft dit land nog bestuurders of zijn er slechts nog uitvoerende managers, die zonder eigen ideeën slechts achteraf de analyses van experts omzetten in beleid/wetten?

Edit 18 maart 12:03, dit liet Jaap van Dissel van het RIVM zojuist optekenen in de Tweede Kamer (geciteerd van NOS.nl): “Jaap van Dissel van het RIVM zei dat er te veel betekenis wordt gegeven aan het woord groepsimmuniteit. ‘Daar zal ik zelf schuldig aan zijn’, zei hij. Groepsimmuniteit is niet per se een doel van de huidige maatregelen, maar kan er een gevolg van zijn. Het doel is het beschermen van kwetsbare groepen en het voorkomen van overbelasting van de zorg, legde hij uit. ‘Er zijn ook nog patiënten met andere ernstige aandoeningen die geholpen moeten worden.’ Volgens Van Dissel is er in aanpak van de Europese landen in de praktijk niet zo veel verschil. De doelstellingen zijn ook hetzelfde, zei hij.” -> Wat deze man zegt, klinkt logisch en zinvol. Hij hoeft echter niet de schuld op zich te nemen, wanneer het kabinetsleden niet lukt om zijn verhaal te begrijpen. Chique is het wel.

Het lijkt erop dat Nederland denkt zich langs het virus te kunnen ‘zwijnen’ en wie weet lukt dat ook. Tot meer lijken we als samenleving momenteel ook niet in staat te zijn. Misschien krijgt u daar straks op een begrafenis/crematie of geconfronteerd met een lege winkel nog tijd om over na te denken. Het virus is niet onze grootste tegenstander, wij zijn dat zelf. Kom alstublieft nu in actie, deel dit artikel, spreek u uit. Dwing het bestuur van dit land tot besturen.

PS
Voor de premier was het gisteren niet het vermelden waard, maar ik druk u op het hart om a.) 1,5 meter afstand tot elkaar te houden, b.) handen te wassen en c.) in de elleboog te hoesten/niezen en d.) vermijd contact met kwetsbare ouderen/zieken. Als we dat blijven doen, dan brengen we het aantal slachtoffers (drastisch) terug en blijven de winkels vol. U hoeft alleen maar afstand te houden, handen te wassen, in de elleboog te hoesten/niezen en contact te vermijden met kwetsbare ouderen/zieken. Wijs elkaar hier alstublieft op. (Opmerking: deze boodschap was nodig. De ernst van de zaak lijkt nog lang niet bij iedereen aangekomen.)